Model Paper 2 Unseen Passage

1 . अधोलिखितम् अनुच्छेदं पठित्वा तदाधारितप्रश्नान् उत्तरत ।

एकदा अरविन्द: गृहाद् विद्यालयं प्रति गच्छति स्म । मार्गे तस्य मित्राण्यपि तेन सह अमिलन् ।किंचिद्दूरं गत्वा  ते मार्गे किमपि दुर्गन्धम् अन्वभवन् । ते इतस्तत: अपश्यन्  , परं कुत्रापि तादृशं किमपि नापश्यन् यस्मात् दुर्गन्ध: निस्सरति। तदा अरविन्द: अवदत् – मयापि मार्गे सर्वत्र दुर्गन्ध: अनुभूयते स्म ।अन्ते ते सर्वे अपि कक्षां प्राप्ता: । कक्षायामपि दुर्गन्ध: आसीत् । सर्वे छात्रा: परस्परं अपृच्छन् – “कुत: अयं दुर्गन्ध:” इति । तदा कश्चन अध्यापक: अरविन्दम् अध्यापककक्षम् आह्वयत् ।यदा स: तत्र आगच्छ्त् तदा तत्रापि दुर्गन्ध: प्रासरत् । अध्यापक: अपृच्छत् – “कुत इदं दुर्गन्ध:?”

तत् श्रुत्वा अरविन्द: अवदत् – गुरो ! कक्षायामपि सर्वत्र दुर्गन्ध: एव । मया मार्गे अपि दुर्गन्ध: अनुभूत:। नावगच्छामि किमेतदिति। किंचित् विचिन्त्य अध्यापक: अवदत् – “अरविन्द! त्वं प्रथममेव स्वपादुकयोरध: निरीक्षस्व”इति ।अरविन्द: यदा स्वपादुकम् उत्थाप्य पश्यति तदा तस्याध: मालिन्यं लिप्तमिति अपश्यत् ।तथ्यम् अवगत्य अरविन्द: अत्यन्तं लज्जित: अभवत् झटिति एव जलसमीपं गत्वा स्वपादुके स्वच्छे अकरोत् च ।

अत एवोच्यते –    “दृष्टिपूतं न्यसेत् पादम्” ।

एकपदेन उत्तरत ।                                                           (१/२)    २

१ अरविन्द: कुत्र गच्छति स्म ?

२ छात्रा: कक्षायां किम् अनुभवन्ति स्म ?

३ कस्य पादुकस्य अध: मालिन्यमासीत् ?

४ “कुत: अयं दुर्गन्ध:” इति के अपृच्छन् ?

पूर्णवाक्येन उत्तरत ।                                                         (२)    ४

५ अध्यापक: अरविन्दं किमवदत् ?

६ अरविन्द: कुत: लज्जित: अभवत् ?

७ कक्षायां मार्गे च दुर्गन्धस्य किं कारणमासीत् ?                       2

भाषिकं कार्यम् ।                                                             ( १)   ५

८ “मार्गे सर्वत्र दुर्गन्ध: अनुभूत:”  अत्र अव्ययपदं किम् ?

(   दुर्गन्ध:  ।  सर्वत्र  ।  मार्गे  ।  अनुभूत:  । )

९  “एव + उच्यते” अस्य सन्धिं कुरुत ।

( एवुच्यते  ।  एवमुच्यते  ।  एवोच्यते । एवूच्यते  ।)

१० “अन्वभवन्” इति क्रियापदं कस्मिन् लकारे भवति ?

( लङ्  ।  लट्   ।  लोट्  । लृट्  । )

११ “सुगन्ध:”  अस्य क: विपर्यय: अत्र प्रयुक्त: ?

( मालिन्यं ।  पादुके  । सर्वत्र  ।  दुर्गन्ध: । )

****************************************************************

2 . अधोलिखितम् अनुच्छेदं पठित्वा तदाधारितप्रश्नान् उत्तरत ।              १०

भारतीय-अर्थव्यवस्था प्राचीनकालत: एव कृषिप्रधाना वर्तते ।अत: वैज्ञानिकै: समये मानसूनम् अधिकृत्य गहनं चिन्तनं कृतम् , क्रियते च अधुनापि । प्राचीन-भारतीयसाहित्ये अपि मनीषिभि: कृतम् अस्य वर्णनं उपलभ्यते । अस्मिन् क्षेत्रे कविशिरोमणि: कालिदासोऽपि अन्यतम: अस्ति। कविकुलगुरु: कालिदास: प्रकृते: अनन्य: उपासक: इति नास्त्यत्र सन्देह: ।प्रकृते: गूढरहस्यानि यथा महाकविना कालिदासेन उद्घाटितानि , प्राकृतिकदृश्यानि यथा अस्य काव्येषु वास्तविकतया चित्रितानि न तथा अन्यत्र संस्कृतसाहित्ये सरलतया प्राप्यन्ते ।मेघदूतकाव्ये कृतस्य मानसून विज्ञानस्य सटीकचित्रणं वैज्ञानिकवर्णनञ्च कस्य सहृदयस्य हृदयं नाकर्षति? कालिदासेन वर्णित: मेघमार्ग एव मानसून- पवनानां मार्ग: इति कथ्यते कतिपयै: भूगोलज्ञै: ।

एकपदेन उत्तरत।                                                      (१/२)  २

१ भारतीय-अर्थव्यवस्था कीदृशी वर्तते ?

२ कविकालिदास: कस्या: अनन्य: उपासक: आसीत् ?

३ कै: मानसूनम् अधिकृत्य गहनं चिन्तनं कृतम् ?

४ भूगोलज्ञै: कालिदासेन वर्णित: मेघमार्ग: केषां मार्ग: वर्णित: ?

पूर्णवाक्येन उत्तरत ।                                                       २+२

५ कालिदासस्य प्रकृतिसम्बन्धि किं किं चित्रितम् ?

६ मेघदूतकाव्ये कस्य विज्ञानस्य कीदृशं वर्णनमस्ति ?

भाषिकं कार्यम् ।                                                       (१) ४

७ विद्वद्भि:- इत्यर्थे अत्र किं पदं प्रयुक्तम् ?

( सहृदयै:  ।  महाकविना  ।  मनीषिभि:  । )

८ नाकर्षति-   इति क्रियाया: कर्तृपदं किम् ?

( वैज्ञानिकवर्णनम्  ।  मानसूनविज्ञानस्य  । मेघदूतकाव्ये ।)

९ कालिदासस्य कृते प्रयुक्ते द्वे विशेषणपदे अनुच्छेदात् चित्वा लिखत ।

१० नाकर्षति  – इति पदस्य सन्धिच्छेदं  कुरुत ।

***********************************************************

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s